Maqala
Jas rejısserlerdi mazalaıtyn taqyryp kóp
"Baıqońyr" qysqametrli fılmder festıvalinde kórsetilgen keıbir fılmder haqynda birer sóz.
Bólim: Kıno
Datasy: 17.09.2017
Avtory: Әлімақын Жанболат
Maqala
Jas rejısserlerdi mazalaıtyn taqyryp kóp
"Baıqońyr" qysqametrli fılmder festıvalinde kórsetilgen keıbir fılmder haqynda birer sóz.
Bólim: Kıno
Datasy: 17.09.2017
Avtory: Әлімақын Жанболат
Jas rejısserlerdi mazalaıtyn taqyryp kóp
"6 páter" , rej. Oljas Ahmetov

Álimaqyn Janbolat

kınotanýshy, ónertaný magıstri


Almatyda II respýblıkalyq «Baıqońyr» qysqametrli
fılmder festıvali óz máresine jetti. Qazaqstandyq jas rejısserlerdiń
týyndylaryn sarapqa salatyn bıylǵy kıno alamanǵa uzyn sany 35 fılm – kórkem
kıno, derekti kıno jáne anımaııalyq fılmder atalymdary boıynsha iriktep alynyp
otyr. Konkýrstan tys jekelegen fılmderdiń kórsetilimderimen qatar «48 saǵatta
túsirilgen» fılmder de kópshilikke kórsetildi. «Baıqońyr» kınofestıvaliniń
ózindik ereksheligi stýdentterden bólek kez-kelgen otandyq rejısser óziniń
qysqametrli týyndysyn dodaǵa jibere alatyndyǵynda deıdi sharany uımdastyrýshylar.

Árıne, festıval aıasyndaǵy alańǵa negizinen jas rejısserlerdiń
týyndylary jınalyp otyr. Sebebi kıno ónerine alǵashqy qadam kóbinese mol qarjyny
talap etpeıtin qysqa fılmder túsirýden bastalyp jatady. Al, bul festıvaldiń
bizder úshin eń basty ereksheligi qysqa fılmder arqyly búgingi qazaqstandyq
ómirdiń kelbetin, bolmysyn ashýǵa tyrysqan jas shyǵarmashylyq tolqynnyń aıaq alysyn
ańǵarýǵa múmkindik bergendigi edi.

"Madı", rej. Bıgeldi Ábdibek, Aınur Sembaeva

Festıvaldiń ekinshi kúni kórkem kıno sekııasy boıynsha
alǵashqy bolyp Bıgeldi Ábdibek pen Aınur Sembaevanyń «Mádı» atty kartınasy
kórsetildi. Fılm kishkene ulynan mezgilsiz aıyrylǵan ákeniń qasiretin
baıandaıdy. Álbette, tyń taqyryp emes. Alaıda kartına avtorlary otbasyndaǵy
balanyń orny qanshalyqty mańyzdy ekendigin erekshe formada kórsetýge talpynys
jasaıdy. Tipti fılm sońyna deıin oqıǵanyń ne týraly ekendigin boljaý qıyn.
Ádette bundaı dramatýrgııalyq hám rejısserlik sheshimderge bara berý kóptegen rejısserlerdiń
jumysynda kezdese bermeıtin tásil. Keıipkerdiń daǵdarysy onyń baqytty kezimen
álsin-áli salystyryla kórsetiledi. Óz otbasyn saqtap qalý úshin sońǵy
múmkindikti ustap qalǵysy kelgen áke esinen adasyp ta úlgergen bolatyn. Bul
úshin ol, tipti qylmysqa barýdan taıynǵan joq. Sońy tragedııamen aıaqtalatyn fılm
kópshilikke otbasy uǵymynyń baǵasyn túsinýge úndep turǵandaı edi.

18 mınýttyq «6-páter» fılminde Oljas Ahmetov qarjylyq
tyǵyryqqa túsken otbasyndaǵy tańqajaıyp oqıǵany baıandaıdy. Jumyssyz otaǵasy
ózine qol salmaq bolǵan sátinde kezdeısoq mol aqshaǵa kez bolady. Aqsha paıda
bolysymen bári de ózgere bastaıdy. Bizdiń qoǵamnyń áleýmettik osal túsyn osylaı
kórsetkisi kelgen rejısser komedııalyq elementterge toly kartınasymen jınaqy
dúnıe jasaı alǵan bolatyn. Kartınadan sátti ári kásibı deńgeı kórinedi. Ólim aýzynda
turǵan keıipkerdiń taǵdyry bir ǵana tóńkerilgen “9” ıfrmen sheshilip kete me? Otbasyn
saqtap qalýǵa qysymy kóp, qubylmaly qoǵamymyzǵa avtor osy rakýrstan qaraǵysy
kelgen syńaıly.

Qazaqstandy dendegen jemqorlyq pen urlyqty stýdent
rejısser Samǵar Raqym "Malybaıdaǵy oqıyǵa" atty 15 mınýttyq kınokartınasynda astarly túrde sheber kórsete
aldy. Fılmdi kórip otyryp eriksiz bizdegi bıliktiń el qazynasyn bóliske salyp
jatqan sheneýnikteri eske túsedi. Halyqtyń bar qolynan kelgeni anaý tonalǵan
«Talǵardaǵy bank» sekildi urlap ketti-aý degen sharasyz ári álsiz kúbir ǵana
bolatyn. Jas shyǵarmashylyq toptyń jumysynan sapaly operatorlyq hám
dramatýrgııalyq jumys menmundalaıdy. Bul fılm ótken jyly «Saryarqa» kınofestıvalinde
júldeli oryndardyń birinen kóringen bolatyn.

"Páter", rej. Erbol Boranshy

«Debıýt-2016» jobasy aıasynda túsirilgen rejısser Erbol
Boranshynyń «Páter» fılmi bolsa elimizdegi baspana tapshylyǵy syndy eń kúıip
turǵan taqyrypty kótergen dúnıe boldy. Almatydaǵy «Jetim buryshty» jaǵalaǵan
myńdaǵan úısiz-kúısiz otandastarynyń taǵdyryn bir ǵana jas otbasynyń sergeldeń
ómirimen kórsetken bundaı fılmder óte sırek túsiriletinin de aıta ketý kerek.
Detaldardy paıdalaný, dıalogtarynyń shymyrlyǵy, kásibı montaj qatarly sátti
sheshimder fılmniń kórkemdigin birden ańǵartady. Fınaldaǵy kóriniste rejısser
«Qazaqstandyq armanǵa» senýge bolatyndyǵy syndy úmitin de jasyryp qalmaıdy. Mańyzdysy
bizdegi jabaıy ýrbanızaııanyń bir qyryn rejısser óz stılinde kórsete aldy.

Qazaqstandyq qoǵamdaǵy senim men otbasy máselesin taǵy
bir qyrynan aıshyqtaǵan «Shyńyraý» fılmi de kórermenge kóp suraq tastaıdy.
Rejısser Rahymjan Qaldykóz moıyny alys aýyldaǵy balaǵa zárý jas otbasynyń ishki
qasiretin ulken ekranǵa alyp shyǵady. 12-13 mınýttyq fılm ıslamǵa deıingi Áýlıelik
nanymmen bir Jaratýshy arasyndaǵy senim ótkelin názik kórsetedi.

Konkýrs aıasynda eksperımenttik talpynystaǵy fılmder de
kezdesip jatty. Hál ústinde jatqan anasyna degen balalyq júrektiń qorqynyshyn úı
janýarynyń kózimen bergen Rafael Abýzarovtyń 17 mınýttyq «Dos» fılmin kóre
otyryp, jas rejısserdyń batyldyǵyna tańdanysyńdy jasyra almaısyń. Kóptegen
adamdar otbasynyń bir múshesi retinde moıyndaı bermeıtin úı janýarlarynyń ishki
álemin kınoger kórsetýge tyrysyp baǵady. Álemdik kınoda «Janýarlar rakýrsy»
daǵdyly ádis sanalǵanymen, bizdiń jastar kınosyndaǵy bul alǵashqy aıaqalystardyń
biri sanalatyny taǵy bar.

Belgili aqyn Muhtar Shahanovtyń «Ǵaısha» atty poezııalyq
shyǵarmasy jelisimen túsirilgen Sábıt Ábdiniń osy attas fılmi týraly da aıta
ketý kerek. Teatr men kınonyń múmkindikterin qatar qoldanǵan kınopoezııada
taptaýyryndyq úlgiden ada sheshimderge talpynýshylyq ańǵarylady. Rejısser shaǵyn
dastandaǵy oqıǵany salqyn emoııamen, erekshe jaryq úlgisi jáne qarapaıym sahnany
qoldana otyryp qaıta jańǵyrtady. Taqyryby uly mahabbatty baǵalaýǵa arnalǵan
shaǵyn fılm kópke uqsamaıtyn daralyǵymen bizdi jalyqtyrmaı baýrap otyrdy.  

"Jestkıı tıp", rej. Baımurat Jumanov

Qazaqfılm kınostýdııasynyń «Debıýt-2016» jobasy aıasynda túsirilgen
taǵy bir fılm «Jestkıı tıp» kartınasy da «Baıqońyrda» baq synady. Taǵy da
otbasy múńy, áleýmettik másele. Biz ómir súrip jatqan qoǵamǵa kamera kózimen
jasalǵan zertteý. Baımurat Jumanov bas róldi ózi somdaı otyryp «sýyq kelbetti»
adamnyń ózinen de qatigezdeý qoǵamnan alǵan enshisin baısaldy kórsetedi.
Tyrnaqaldy kartınasynan artyq sharyqtaý, kem-ketik dúnıe baıqalmaıdy, kerisinshe
utymdy dramatýrgııalyq qurylymǵa rejısserlik sheberlik, sátti akter oıyny qosylyp
tutas bir jumyr dúıe kórinip turdy. Festıvaldiń sońǵy kúnindegi kórkem kıno
bólimin Nıý-ıork kıno akademııasynyń shákirtteri túsirgen «The boon» fılmi
aıaqtady. Fılm oqıǵasyna arqaý bolǵan qyzyqty oqıǵa – panasyz qańǵybastyń qoqys
jáshikteri arasynan kezdeısoq tastandy bala taýyp alýymen bastalady. Kásibı
operatorlyq jumys, sheber akterlyq oıyn munda da birden kózge túsip jatty. Fılm
dramatýrgııasyndaǵy eń utymdy tusy ómirden mulde úmitin úzgen qaıyrshynyń
taǵdyryn mulde basqa arnaǵa buryp, úmit otyn qaıta jaqqan kinásiz sábıdiń
beınesi edi. Rejısser «perishtesine», bomj ben nashaqor ananyń ishki álemine
keıipkerlerin ońaı bastap kire aldy. Fılm bizderge mahabbat  qudiretiniń bárin de ózgerte alatyndyǵyna
taǵy bir ret kóz jetkizgendeı boldy. Eń bastysy rejısser sony kórsete aldy da.

Álbette, «Baıqońyr» aıasynda túrli sekııalar boıynsha
kórsetilgen konkýrstyq jáne konkýrstan tys ár fılmniń óz aıtary bar. Bir
maqalanyń aıasynda sonshama kóp dúnıege toqtalý oqyrmanymyzdy jalyqtyryp alýy bek
múmkin. Ózge bólimder boıynsha da bizdiń áriptesterimiz óz pikir-paıymdaýlaryn
bildirip jatyr. Bizdiń enshimizdegi shaǵyn sholýymyz osylaı boldy.